Srebrenitsa Katliamı Nedir?

Srebrenitsa Bosna Hersek’in doğu tarafında yer alan bir şehirdir. 1991-1995 yılları arasında Bosna Hersek savaşı yaşanmış, Bosna’nın bağımsızlığını kabul etmeyen Sırp ordusu Bosna’daki Müslümanlara katliam uygulamıştır.

Acımasız ve vicdansız Sırplar, Radko Mladiç komutasında Hollanda Birleşmiş Milletler tarafından güvenli bölge ilan edilmiş Srebrenitsa şehrinde katliam yapmış ve bu soykırım sonucunda 9 bine yakın Bosna Hersekli Müslüman öldürülmüştür. Sayıları yüz binleri bulan insan bu katliamdan etkilenmiş binlerce kadın tacize uğramıştır.

Srebrenitsa şehri yaşanmakta olan savaş nedeniyle güvenli bölge ilan edilmiş ve savaştan önce 4-5 bin sayılarında olan nüfusu 40 bine kadar çıkmıştı. Savaştan kaçan Bosnalı insanlar Birleşmiş Milletler askerlerinin koruduğu ve güvenli bölge ilan edilen Srebrenitsa’ya akın akın geliyordu. Bosna’da Birleşmiş Milletler tarafından güvenli bölge ilan edilen altı şehir bulunuyordu. Bunlardan bir tanesi de Srebrenitsa şehriydi. Hollandalı askerler tarafından korunuyordu. Bu Hollandalı askerler biz zaten şehri koruyoruz diyerek. Srebrenitsa da bulunan Bosnalıların elinden tüm silahları toplamışlardır. Bosnalılar şehre saldırmaya gelen ağır silahlı Çetnik ordusunu görünce Hollandalılardan silahlarını geri isterler, ancak Hollandalı komutan Thom Karremans bunu reddeder.

Srebrenista katliamının Avrupa’nın göbeğinde ve tüm dünyanın gözü önünde gerçekleşmesi başka bir utançtır.

Soykırımın ilk günlerinde Ratko Mladiç komutasındaki Sırp ordusu Srebrenitsa’nin güney bölgelerini bombalamaya başlamıştır. 8 Temmuz’da Srebrenitsa’ya giren Sırplar Bosna halkından silahlarını teslim etmesini ister. 9 Temmuz 1995 günü Sırp ordusu Hollanda Birleşmiş Milletler Askeri varlığını Srebrenitsa’da rehin alır. Ancak bu olay anlatıldığı gibi değil sonradan çıkan görüntüler de Hollandalıların kendi istekleri ile şehri Sırplara bıraktığı anlaşılmıştır. Hollandalılar göstermelik olarak NATO’dan hava saldırısı talep etse de Sırplar bu kezde Hollanda askerlerini öldürmek ile tehdit eder.


11 Temmuz 1995 günü Sırplar şehre girdiklerinde televizyonlardan artık Türklerden intikamları alacaklarını açıklıyordu. Adeta soykırım yapacakları açıklayan Ratko Mladiç intikamın alınacağını söylese de Srebrenitsa’da Türkler değil Boşnaklar yaşamaktaydı. Sadece Müslüman oldukları için Sırplar tarafından Türk olarak görülüyorlardı ve sırf bu yüzden Sırp Çetnikleri tarafından soykırıma uğradılar.
11 Temmuzda Bosnalılar silahlarını teslim etmeyi kabul eder. Şehirde iki grup oluşur ana grup şehirde güvende olacaklarını zannederek kaçmak istemese de yaklaşık 5 bin kişi Tuzla bölgesine kaçmak üzere yola çıkar. Ancak şehre giren ve göz altına Bosnalılar, Sırplar tarafından 12 – 77 yaş arası tüm erkekleri ayırır. Kadınlar otobüslerle götürülürken erkekler ise hapsedilmiştir. 13 Temmuz günü Hollanda ordusu Potacari kasabasını da terk edince bu beldedeki 5000 Bosnalı kendi kaderlerine terk edildi. Kaçmaya çalışan Bosnalılar kamyonlardan indirilerek kurşuna dizilmiştir. Srebrenitsa katliamı olarak dünya tarihine geçen olaylarda pek çok Batılı devletin yeterince müdahil olmaması vahşetin bu boyutlara çıkmasına sebep olmuştur.
Dönemin yaşayan tanıkları Sırpların kadınlara yaptıklarını, Birleşmiş Milletler askerlerinin erkekleri götürdüğü ve daha sonra o gençlerin cesetlerinin bulunduğunu. Bosnalı kadının kucağında çocuğu ağlıyor diye Sırp askerinin annesinin kucağında olan çocuğun kafasını kestiği gibi insanlık kavramının kışında hayvanların bile yapmayacağı iğrençlikleri anlatılmaktadır. Sırpların vahşetleri ve acımasızlıkları tarihin kara bir lekesidir. Kurbanların cesetleri tam olarak bulunamamış ceset parçaları bulunmuştur. Çetnikler öldürdükleri Müslümanların tanınmaması için cesetlerini parçalamıştır.
Temmuz 1995’te 3 günde 9 bin civarında Bosnalı Müslüman, Sırp Çetnikleri tarafından Srebrenitsa’da soykırımda hayatını kaybetmiştir. Avrupa tarihinde ilk belgelenmiş soykırım olarak geçen Bosna Hersek soykırımı, kendini medeni insanlar olarak tanımlayan batının gözü önünde bütün dünyanın gözetiminde gerçekleşmiş, Birleşmiş Milletler Hollanda askerlerinin kendilerine sığınan Bosna Müslümanlarını Ratko Mladiç emrindeki Sırp askerlerine teslim etmesi vahşetin bir başka boyutudur. Ratko Mladiç Sırp gizli servisi tarafından 2011 yılında yakalanıp Lahey’e teslim edilene kadar 16 yıl serbestçe yaşamış (Hatta 2009 yılında bir düğünde görüntüleri çıkınca bu nasıl bir kaçak soruları sorulmuştur) ve 2017 yılında Saray Bosna’nın bombalanması ve Srebrenitsa soykırımı suçlarından yargılanarak müebbet hapis cezasına çarptırılmıştır.
Srebrenitsa katliamı tarihi 11 Temmuz 1995 olarak kayıtlara geçsede günler sürmüştür. Bosna soykırımının en bilinen ve en çarpıcı dehşet anlarının yaşandığı yerlerden biri olması sebebiyle bu katliamın ve acının sadece bir bölümüdür. Hollanda mahkemesi 2017 yılında Srebrenitsa soykırımda yüzde 30 oranında Hollanda ordusu ve hükümetinin yaşanan ölümlerde hatalı olduğu kararını almıştır. Lahey Adalet Divanı yaklaşık 1 hafta boyunca süren katliamı “soykırım” olarak nitelendirmiştir. Ayrıca sonradan kurulan Sırbistan ülkesinin sorumlu tutulamayacağını da açıklamıştır. Srebrenitsa’da yaşanan Soykırımda öldürülen Bosnalı Müslümanlara ait 64 farklı toplu mezar tespit edilmiştir. Hala toplu mezarlar açılmaktadır. O günlerde hayatını kaybeden Müslüman Boşnakların yakınları bugün hala kaybettikleri insanlarının kemiklerini aramaktadırlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir