Dünyanın Katmanları Nelerdir?

dünyanın katmanları nelerdir

Üstünde yaşadığımız Dünya, Güneş sistemindeki bildiğimiz dokuz gezegen arasında insanların yaşayabildiği tek gezegendir. Büyüklük bakımından diğer gezegenler arasındaki beşinci gezegendir. Neredeyse top gibi küre biçimli olsa da üstlerden basık ve yanlardan şişkin bir elipse benzer. Çapı 12.750 kilometre, toplam alanı 510 milyon kilometrekare civarlarındadır . %29’u karalarla kaplıdır geri kalanı ise sularla kaplıdır. Dünya’nın içinde üç ana katman vardır. En içteki bölüme çekirdek veya ağır küre denir. Çapı 7000 kilometre kadar olan çekirdeğin büyük ölçüde nikel ve demirden oluştuğu tahmin edilmektedir. Çekirdeğin çok yüksek sıcaklıkta olması nedeniyle bu mineraller sıvı haldedir.Bilim adamları çekirdeğin ortasında katı bir demir top bulunduğunu tahmin etmektedir. Çekirdeği çepeçevre saran, katı kayaçlardan oluşmuş katmana manto denmektedir. Kalınlığı 3 bin kilometreye yaklaşan mantonun üstündeki yer kabuğu da katı kayaçlardan oluşmaktadır. Yer kabuğunun kalınlığı kıtaların altında 32, okyanusların altında ise 5 kilometre kadardır .

Nasıl atmosferin katmanları varsa üstünde yaşadığımız dünyanın da katmanları vardır. Dünyayı aynı bir elmaya benzetecek olursak aynı elma gibi kısım kısım katmanları vardır. Nasıl elma meyvesinde dış kabuk, elmanın iç kısmı ve çekirdek varsa Dünyada da yer kabuğu, manto ve çekirdek olmaz üzere 3 kısımdan oluşur.

Yer Kabuğu

Yer kabuğu dünyanın en dışta bulunan ve dünyayı çepeçevre saran katmanın adıdır. Nasıl bir elmayı kabuğu çepeçevre sarıyorsa yer kabuğu da dünyamızı çepeçevre sarar. Yer kabuğu içindeki kayaçlardan oluştuğu için bu katmana litosfer (taş küre) adı verilmektedir.

Yer Kabuğu Nelerden Oluşur?

Yer kabuğu bir çok farklı etkenin birleşiminden meydana gelir. Bunlar Hava Küre, Su Küre, Taş Küre ve Ağır Küre olarak isimlendirilir.

Hava Küre Dünya’nın etrafını saran gaz karışımının adıdır. Yani kısaca dünyanın içinde bulunduğu atmosferdir. Hava küre sayesinde insanlar rahatlıkla dünyada yaşamaktadırlar. Hava kürenin bittiği yerde uzay boşluğu başlar. Yerden 10 km yukarıya çıkıldığında bir insana yetecek kadar oksijen yoktur ve insan yaşayamaz. Atmosferin ortalama kalınlığı 10.000 km’dir.

Su Küre Dünya’da bulunan bütün sular su küreye girer. Okyanuslar, denizler, göller ve yer altı suları su küreyi oluşturur. Su kürenin bir diğer adı da Hidrosfer tabakasıdır. Su yaşadığımız dünya üzerinde en çok bulunan maddedir. Dünya yüzeyinin yaklaşık %71’i sularla kaplıdır. İnsanların sıkıntısız bir hayat yaşaması için su önemli bir ihtiyaçtır. Su kürenin en büyük etkenlerinden birisi içinde sürekli bir su döngüsü olmasıdır. Su döngüsü atmosferin 15 km yukarısı ve yerin 5-6 km aşağısındaki 20 km bir alanda gerçekleşir.

Taş Küre yani yer kabuğu üzerinde yaşadığımız katmandır. Bu katmanın üst kısımları yer yer toprakla örtünmüştür. Taş kürede çokça düzlük, yükselti ve çukurlarda vardır. Yer kabuğunun kalınlığı ortalama 50-60 km olarak kabul edilmektedir. Büyük okyanusun altında olmadığı tahmin edilmektedir. Bu alanda yapılan çalışmalar çok kısıtlı olduğu için bilgiler varsayım olarak kalmıştır.

Ateş Küre üstünde yaşadığımız yer kabuğunun hemen altında olan kısımdır. Dünyada patlayan yanardağlardan fışkıran lavlar bu katmandan yukarıya çıkmaktadır. Bu bölgede bütün maddeler eriyik halde bulunur ve aşırı sıcaktır. Ateş kürenin içindeki maddeye magma denmektedir.

Ağır Küre de Dünya’nın en merkezinde bulunan katmandır. Bu katmanda demir, nikel gibi yoğunluğu çok büyük olan maddeler bulunur. Ağır kürede bulunan dünyanın çekirdeğinin sıcaklığının 4500-5000 santigrat derece olduğu tahmin edilmektedir. Böyle bir sıcaklıkta bulunan bütün maddelerin buhar halde olması gerekir fakat çekirdekte bulunan aşırı basınçtan dolayı dünyanın çekirdeğinin katı hadle olduğu tahmin edilmektedir.

Author: yenidünya

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir