0

Öğretim Stratejileri Nedir?

Kpss Eğitim Bilimleri Öğretim Yöntem ve Teknikleri Dersi Öğretim Stratejileri Konu Anlatımı

Eğitim Bilimleri dersindeki en önemli konulardan birisi de Öğretim Stratejileri başlığıdır. Öğretim stratejilerini tam olarak kavramadan dersin bundan sonra gelecek başlıklarını anlamamız pek mümkün değildir. Kpss’de de bu öğretim stratejileri konusunda çokca soru gelmektedir. Öğretim stratejileri konu anlatımını sizler için detaylı bir şekilde bu yazımızda anlattık.

Bu sayfaya çalıştığınızda ve test çözdüğünüzde bu konuyu kolaylıkla öğrenebilirsiniz. Kapsamlı ve akılda kalıcı olarak anlatılmıştır.

Strateji Nedir?

Strateji, genel olarak bir şeye ulaşmak için planlı şekilde izlenen yoldur. Öğretim stratejisi demek ise belirlenen hedef ve kazanımlara varmayı sağlayan, bir derste uygulanacak olan yöntem-tekniklerin belirlenmesi ile kullanılacak araç gereç ve materyallerin seçilmesine yön veren genel yol olarak belirtilmektedir.

Öğretmenler derslerinde hangi öğretim stratejisini kullanacaklarına o dersin işlenme türüne göre kendileri karar verir. Bu kararın verilmesindeki en temel ölçüt dersin hedefleridir. Örneğin bilgi düzeyindeki bilişsel kazanımlar için en ideal öğretim stratejisi sunuş yoluyla öğretimdir.

Öğretim stratejileri üçe ayrılır. Öğretim Stratejileri Nelerdir?

Öğretim Stratejileri Nelerdir?

ÖĞRETİM STRATEJİSİANAHTAR KELİMELER
SUNUŞ Ausubel-Anlamlı öğrenme – Bilgi aktarımı – Anlatım – Ön Örgütleyiciler – Sınıf içi çalışmalar – Öğretmen aktif aktarıcı – Öğrenci aktif alıcı – Tümdengelim
Doğrudan bir bilgi aktarımı vardır.
BULUŞ Bruner-Sezgisel düşünme – Keşfetme – Merak – Belirsizlik – Özel örneklerden ilkelere ulaşma – Sınıf içi çalışmalar – Tümevarım
Bu yöntemde öğrenci bilgiye kendisi ulaşır.
ARAŞTIRMA İNCELEME Dewey – Bilimsel düşünme – Hipotez kurma – Veri toplama – Verileri analiz etme – Üst düzey düşünme – Sınıf içi ve dışı çalışmalar
Bilgiye araştırıp-inceleyip ulaşılır.

SUNUŞ YOLUYLA ÖĞRETİM STRATEJİSİ

1. Sunuş Yoluyla Öğretimin Genel Özellikleri

  • Ausubel tarafından geliştirilmiştir.
  • Bilişsel öğrenme kuramına dayanır.
  • Öğretmen merkezli bir stratejidir..
  • Bilişsel alanın bilgi ve kavrama düzeylerinde etkilidir.
  • Bilgiler öğretmen tarafından organize bir şekilde öğrencilere aktarılır.
  • Tümdengelim anlayışı ile kullanılır.
  • Kavramlardan örneklere ulaşılır.
  • Yeni bilgiler, ön bilgilerin üzerine kurulur. Bu yüzden ön örgütleyiciler kullanılır.
  • Öğretmen sırasıyla kavramları, tanımları ve örnekleri kendisi sunar.
  • Öğrenciler dinler, not alır ve kendi örneklerini verir.
  • Sınıf içi uygulamalardan oluşur.
  • Açıklık (alenilik) ilkesi devreye sokularak anlatılanlar görsel materyallerle desteklenir.
  • Kavram haritaları en çok sunuş yoluyla öğretimde kullanılır.

Sunuş yoluyla öğretim stratejisi “alış yoluyla öğretim” ve “anlamlı öğrenme” olarak da kullanılır.

Yeni bilgilerle eski bilgiler arasında ilişki kurulmasına anlamlı öğrenme denir. Anlamlı öğrenme oluşabilmesi için yeni bilgiler kendi içinde tutarlı ve eski bilgilerle ilişkilendirilmiş olmalıdır.

2.Sunuş Yoluyla Öğretimin Derste Uygulanış Aşamaları

  1. Öğretmen ön örgütleyiciler yoluyla ön bilgileri harekete geçirir. Ana ve alt kavramların neler olduğunu belirtir.
  2. Öğretmen ana kavramı tanımlar ve açıklar. Öğretmen alt kavramları tanımlar ve açıklar.
  3. Öğretmen konuyla ilgili olan örnekler verir.
  4. Öğretmen konuyla ilgili olmayan zıt örnekler verir.
  5. Öğrenciler konuyla ilgili olan ve olmayan örnekler verir.
  6. Öğretmen konuyu özetler.
  7. Öğretmen değerlendirme yapar.

Sunuş yolunda yapılan bu işlemler ön organize edici bilgileri sunma, ilke ve bilgi birimlerini sunma ve bilişsel yapıyı güçlendirme amaçlıdır.

Sunuş yoluyla öğretimde dersin başında “ön organize edicilerin” verilmesinin temel nedeni yeni bilgilere temel oluşturmaktır.

Öğretmen ana ve alt kavramları açıklarken kavram haritaları veya bilgisayar sunum desteği kullanılır.

Konuyla ilgili olmayan örneklerin verilmesinin amacı öğrencilerin “genelleme hatası” içine düşmemelerini sağlamaktır. Örneğin, ikiz kenar üçgen konusunu öğreten bir öğretmen ders boyunca sadece ikizkenar üçgen örnekleri kullandığında bazı ilkokul öğrencileri gördüğü her üçgeni ikizkenar üçgen sanabilir. Bu duruma “öğrenmede genelleme hatası” denir.

Sunuş yoluyla öğretimde çok sayıda örnek kullanılması öğrencilerin konuyu daha iyi anlamasını sağlar.

3.Sunuş Yoluyla Öğretimin Kullanım Alanları

  • Bilgi düzeyindeki hedef davranışların kazandırılmasında kullanılır.
  • Ön öğrenmelerin tam kazanılmadığı veya konunun ilk kez öğrenileceği durumlarda
  • Çok öğrenci olan sınıflarda
  • Derse ayrılan zamanın kısa olduğu zamanlarda
  • Soyut kavramların öğretiminde
  • Dersin genellikle giriş ve sonuç bölümlerinde kullanılır.

4.Sunuş Yoluyla Öğretimin Yararları

  • Anlamlı öğrenme sağlar. (En Önemli Getirisi)
  • Ekonomiktir. Kısa sürede, az emek ve maliyetle çok bilgi aktarılmasını sağlar.
  • Soyut kavramların öğretilmesinde en etkili öğretim stratejisidir.
  • Bilişsel alanın bilgi düzeyindeki kazanımlara ulaşmada en etkili öğretim stratejisidir.
  • Kalabalık mevcutlu sınıflarda da kullanışlıdır.

5. Sunuş Yoluyla Öğretimin Dezavantajları

  • Yaparak-yaşayarak öğrenme imkanı sunmaz. Bu yüzden bilgileri ve beceriler çok çabuk unutulur. (En Önemli Dezavantajı)
  • Üst düzey düşünme becerilerinin kazandırılması ve geliştirilmesinde etkisi azdır.
  • Yaratıcı ve bağımsız düşünmeyi sınırlandırabilir.
  • Öğrencilerin sıkılmasına neden olabilir.
  • Ezbere öğrenmelere yol açabilir.

6.Sunuş Yoluyla Öğretim Nasıl Etkili Kullanılır?

  • Dersin içeriği öğretmen tarafından bütün-parça-bütün şeklinde organize edilmelidir.
  • Öğretmen görsel (materyaller) ve sözel (örnekler ve mizah yaparak) destek kullanmalıdır.
  • Soru-cevap tekniği ile öğrencilerin aktif katılım oranı yükseltilmelidir.
  • Öğretmen; beden dili, jest ve mimiklerini etkili kullanmalı, etkili ve beden dili ile uyumlu bir ses tonuyla konuşmaya özen göstermelidir.

BULUŞ YOLUYLA ÖĞRETİM STRATEJİSİ

1.Buluş Yoluyla Öğretimin Genel Özellikleri

  • Bruner tarafından geliştirilmiştir.
  • Öğrenci merkezlidir.
  • Bilişsel alanın kavrama, uygulama, analiz, sentez ve değerlendirme basamaklarında etkilidir.
  • Sürecin sonunda ilke ve genellemelere öğrenciler kendileri ulaşır.
  • Tümevarım anlayışı kullanılır.
  • Örneklerden kavramlara ulaşılır.
  • Öğretmen sorularla, örneklerle ve ipuçları ile öğrencilerin keşfetmelerine yardım eder.
  • Öğrenciler keşfederek öğrenir.
  • Belirli bir oranda belirsizlik oluştuğundan öğrencilerin merak ve güdülenmişlik düzeyleri yüksektir.
  • Sınıf içi uygulamalardan oluşur.

Sunuş yoluyla öğretimde ilke ve genellemeler dersin başında öğretmen tarafından sunulurken, buluş yoluyla öğretimde öğrenciler ilke ve genellemelere dersin sonunda kendileri ulaşır.

2.Buluş Yoluyla Öğretimin Derste Uygulanış Aşamaları

  • Öğretmen, konuyla ilgili olan örnekleri sunar ve örneklerle ilgili sorular sorar.
  • Öğrenciler, konuyla ilgili örnekleri açıklar.
  • Öğretmen, konuyla ilgili ek örnekleri sunar ve örneklerle ilgili sorular sorar.
  • Öğrenciler, konuyla ilgili ek örnekleri açıklar ve ilk örneklerle karşılaştırır.
  • Öğretmen, konuyla ilgili olmayan örnekler sunar ve örneklerle ilgili sorular sorar.
  • Öğrenciler, konuyla ilgili olmayan örnekleri açıklar ve konuyla ilgili olan örneklerle karşılaştırır.
  • Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde ilke ve genellemeleri tanımlayıp açıklar.
  • Öğrenciler, kendi örneklerini oluşturur.

Konuyla ilgili olmayan örneklerin verilmesinin amacı öğrencilerin “genelleme hatası” içine düşmemelerini sağlamaktır.

3.Buluş Yoluyla Öğretimin Kullanım Alanları

  • Dersin gelişme aşamasında
  • Kavrama ve üzeri olan bilişsel kazanımlara ulaşılmasında
  • İlke ve genellemelere öğrencilerin ulaşmasının amaçlandığı derslerde kullanılır.

4.Buluş Yoluyla Öğretimin Yararları

  • Sunuş yoluna göre daha kalıcı öğrenmeler sağlar. (En önemli getirisi)
  • Öğrencilere sezgisel yolla problem çözme becerisi kazandırır.
  • Meraklandırma sayesinde öğrencilerin güdülenmişlik düzeyini üst düzeye çıkartır.
  • Öğrenci merkezli öğrenmeler sağlar.
  • Üst düzey düşünme becerilerini ve işbirliğini geliştirir.
  • Dersi ilgi çekici ve eğlenceli hâle getirir.

5.Buluş Yoluyla Öğretimin Dezavantajları

  • Her ders ve konu için uygun değildir. (En önemli sınırlılığı)
  • Ön öğrenmelerin yetersiz olduğu ve soyut bilgi düzeyindeki konuların öğretiminde etkisi düşüktür.
  • Kalabalık sınıflarda uygulanması zordur.
  • Sunuş yoluyla öğretime göre daha fazla zaman alır ve maliyetlidir.
  • Belirsizlik süreci uzadığında öğrencilerin motivasyonları düşebilir.

6.Buluş Yoluyla Öğretim Nasıl Etkili Kullanılır?

  • Öğretmen öğrencilerin kendilerinin genellemelere ulaşmasına yardım etmelidir.
  • Sınıfta işbirliğine dayalı öğretim, “takım ve küme çalışması” yapılmalıdır.
  • Öğrencilerin ulaşacakları hedefler ve sonuçlar başlangıçta söylenmemelidir.
  • Seçilen problem, soru ve örnekler öğrencilerin ilgi alanlarına yönelik olmalıdır.
  • Öğrenci doğru yanıtı buluncaya kadar öğretim süreci sürdürülmelidir.
  • Konular arasındaki bağlantıları kurucu açık uçlu sorular sorulmalı ve yanıtları gerekçeli olmalıdır.
  • Kavram öğretiminde örneklerden faydalanılmalı ve örnekler ile örnek olmayanlar birlikte verilmelidir.
  • Öğrencilere verilen sözel ipuçları, resim ve şemalar kavramlar arasındaki ilişkileri görmelerini sağlamalıdır.
  • Etkin ve başarılı bir öğretim için öğrenci grubunun gelişim düzeyleri, bireysel ilgi ve özelliklerinin iyi bilinmesi gereklidir.

Sunuş ve Buluş Yoluyla Öğretim Stratejilerinin Ortak Yönleri

  • İki yaklaşımda öğrencinin aktif olarak öğrenme sürecine katılmasını gerektirir.
  • Her iki yaklaşımda da öğrencilerin ön öğrenmelerinin harekete geçirilmesi ve yeni öğrenmeler ile ilişkilerinin kurulması önemlidir.
  • Üçüncü ortak özelliği de her yeni öğrenmenin sürekli olarak bireyin zihninde bir takım değişmelere neden olduğu konusundaki görüş birliğidir.
  • Ausubel de Bruner gibi yeni bilginin hiyerarşik bir sıra içinde organize edilerek öğrenildiğini savunmaktadır.

Ancak, Bruner bir bilginin özelden genele (tümevarım), Ausubel ise genelden özele doğru (tümdengelim) oluştuğunu savunmaktadır.

ARAŞTIRMA-İNCELEME YOLUYLA ÖĞRETİM STRATEJİSİ

1. Araştırma-İnceleme Yoluyla Öğretimin Genel Özellikleri

  • Öğrenme, hedeflere uygun, öğrenciye uygun ve gerçek hayatla ilişkili problemler üzerinde, problem çözmenin adımlarının kullanılması ile gerçekleşir.
  • Bu stratejide öğrenci sürecin merkezinde yer alır ve problem çözüme aşamalarını kullanarak sürece aktif katılır.
  • Öğrenci, problemin çözümünde, problem çözme basamaklarını uygulayarak sürece aktif katılandır.
  • Öğretmen, yol gösterici, yönlendirici ve rehber rolündedir.
  • Stratejinin kullanılması sırasında problem çözmenin adımları kullanılır.
  • Tümdengelim ve tümevarım süreçleri birlikte kullanılır.
  • En uygun yöntemi “problem çözme”dir.

2. Araştırma-İnceleme Yoluyla Öğretimin Derste Uygulanış Aşamaları

  1. Problemin farkına varılması
  2. Problemin tanımlanması
  3. Problemin çözümüyle ilgili hipotezlerin (denence) kurulması
  4. Problemle ilgili verilerin toplanması
  5. Çözüm yollarının uygulanması (hipotezin test edilmesi)
  6. Çözümün ortaya konması

3. Araştırma-İnceleme Yoluyla Öğretimin Kullanım Alanları

  • Uygulama ve daha üst düzey hedeflerin gerçekleştirilmesinde,
  • Öğrencinin araştırma-inceleme yaparak hedeflere ulaşması gereken durumlarda kullanılır.

4. Araştırma-İnceleme Yoluyla Öğretimin Yararları

  • Problem çözme becerilerini geliştirir.
  • Bağımsız düşünme ve bilimsel düşünme becerilerini geliştirir.
  • Problem çözmenin (bilimsel düşünmenin) adımlarım gerçek hayattaki sorunların çözümünde kullanır.

5. Araştırma-İnceleme Yoluyla Öğretimin Dezavantajları

  • Uzun zaman alır.
  • Sınıf dışı çalışmalar gerektirir.
  • Araştırmanın sınırları iyi çizilmezse, hedeflerden sapabilir.
  • Her konunun öğretiminde kullanılmaz.
  • Önkoşul öğrenmelerin eksik olduğu durumlarda kullanılmaz.

Öğretim Stratejileri Tablo Yoluyla Karşılaştırılması

StratejiSunuşBuluşAraştırma-İnceleme
TemsilciAusubelBrunerJohn Dewey
Akıl YürütmeTümdengelimTümevarımTümdengelim-Tümevarım
Yöntem-Teknik-Anlatma
-Gösteri
-Konferans
-Örnek Olay
-Beyin Fırtınası
-Problem Çözme
-Proje
-Deney
Hedef Düzeyi-Bilgi-Kavrama-Uygulama
-Analiz
-Sentez
-Değerlendirme
ÖğretmenBilgiyi sağlayan, ilke kavram ve genellemeleri sunan, örnekleri veren kişiÖğrencinin kendi kendine öğrenmesini sağlayacak ortamları oluşturan kişiYol gösteren, rehber ve yönlendirici olan kişi
ÖğrenciKendisi için önceden hazırlanmış bilgileri alan kişiİlke, kavram ve genellemelere kendisi ulaşan kişiBilimsel basamakları izleyerek sorunu çözen kişi

yenidünya

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir