Kategori arşivi: Öğretim İlke Ve Yöntemleri

Balık Kılçığı Tekniği (Ishikawa Diyagramı)

Kpss öyt Ishikawa diyagramında aslında neden-sonuç şeması da diyebiliriz. Bir sorunu çözmek için yol haritası görevi görür. Balık kılçığı diyagramında asıl amaç, ayrıntılı bir şekilde neden-sonuç ilişkisi ortaya koymaktır. Kpss konusu aşağıda anlatılmıştır.

Ishikawa Diyagramı veya balık kılçığı tekniği, bir problem durumu için birçok olası sebebi belirtir. Beyin fırtınası tekniği kullanılırken de kullanılır.

Hangi Durumlarda Kullanılır?

  • Bir problemin nedenlerini saptamak ve belirtmek için,
  • Düşünceler monotonlaştığı ve yeni düşüncelere ihtiyaç duyulduğu zaman.

Balık Kılçığı Örneği

balık-kılcıgı

Balık kılçığı tekniğinde ihtiyaç duyulan materyaller sadece yazılabilir bir yüzey ve kalemdir. Bir problemin ne olduğu hakkında saptamalar yapmak ve üzerinde anlaşmak için kullanılır.

Elimizde olan beyaz tahta veya kağıdın tam ortasına problem durumu yazılır, Problemin etrafı çerçeve içerisine alınır ve aynı hizada ok çizilir.

  1. İlk adımda problemin bilinen nedenleri hakkında beyin fırtınası yapılır. Eğer bu başlangıç zor gelirse genel başlıklar kullanılabilir,
  2. Sebep alt başlıkları ana ok çevresinde alt dallara ayrılarak yazılır.
  3. Sorunun olabilecek tüm nedenleri için beyin fırtınası yapılabilir. “Neden böyle bir durum ortaya çıktı?” diye bir soru yöneltilebilir. Düşünceler ortaya çıkmaya başladığında ve cevap verildiğinde, tekniği yöneten bu fikirleri uygun kategoriye yazar. Bazı sebepler eğer birden fazla kategori ile ilişkiliyse tekrar yazılabilir.
  4. “Neden böyle bir durum oluştu?” diye her sebep için tekrar ayrı ayrı soru sorulur. Nedenleri dallara ayırmak için ise alt nedenler yazılır. “Neden?” diye sorulmaya devam edilir ve daha derin seviyelerde sebepler üretilir. Dalların katmanları ise nedensel ilişkileri işaret etmektedir.
  5. Grup fikirleri sona erdirdiği zaman, fikirlerin az olduğu yerlere konsantre olunur. Yeni fikir üretilmeye çalışılır.

Vee Diyagramı Nedir?

Öğretim ilke ve yöntemlerinde kpss bir teknik olan bu diyagram, 1977 senesinde, Gowin’in yapmış olduğu çalışmalar sonucunda, bilgilerin yapı taşlarını ve bilgi oluşturma serüvenini anlamakta bireylere yardımcı olan kullanışlı bir diyagram ortaya atmıştır. Bu araca vee diyagramı adı verilmiştir. V diyagramının merkez bölgesinde olaylar veya nesneler bulunur. Bu merkez bilgi üretiminin de başlangıcı sayılır.

Vee diyagramı, laboratuvar dersleri esnasında öğrenen kişilerin düşünme ve öğrenmelerine rehberlik eden ve planlamayı kolaylaştıran bir araçtır. 1970’li yıllarda Gowin isimli bir kişi tarafından geliştirilen bu diyagram, öğretmen ve Öğrencilere bilimsel laboratuvar çalışmalarının amacını ve öğrencilere laboratuvar tecrübeleri sırasında kendi bilgilerini yapılandırma sürecini anlamalarına yardım eder (Novak ve Gowiıı, 1989).

Vee Diyagramı Nedir?

  • Bir ölçme ve değerlendirme aracı olarak kullanılabilir.
  • Yeni kavramları tespit ederken bireylerde yanlış bilinen kavramların tespit edilmesinde kullanılabilir.
  • Bilginin nasıl kazanılacağını, aynı zamanda bilgilerin yapılandırılma sürecini gösteren araçtır.
  • Vee diyagramı, v raporu olarak da isimlendirilir.
  • Bireylere bilgileri ve kavramları daha iyi organize etme, daha iyi bir biçimde araştırma yapma ve öğrenmeleri kolaylaştırmak için kullanılan ölçme ve değerlendirme aracı olabilir.
  • Kullanım alanı daha çok fen dersleridir.

V diyagramı yalnız başına bir konuyu öğretemez. Çünkü V diyagramı aslında bir teknik değil, deney tekniğiyle bir arada kullanılan bir araç gereçtir.

V Diyagramı Bölümleri

vee diyagramı

4 ana bölümden oluşur.

  1. Soru veya problem bölümü
  2. Kavramlar bölümü
  3. Araç gereç bölümü
  4. Kayıtlar ve sonuç bölümü

Vee diyagramı nın sol kısmında öğrencilerin ön bilgilerinin tespit edildiği ve düzenlendiği ‘Kavramsal Kışını’, sağ kısmında ise laboratuvar çalışması sonrasında kazandıkları bilgileri ön bilgileriyle harmanlayarak yapılandırdıkları ‘Yöntemsel Kısmı’ yer alır.

Diyagram Değerlendirme

  • Öğrencilerin hazırladığı diyagramı değerlendirmek için öğrencilerin seviyesine uygun cevap anahtarı olarak kullanılacak bir başka diyagram hazırlanır.
  • Not kriterleri ve bölümleri belirlenir.
  • Öğretmenin hazırlamış olduğu cevap anahtarı ile öğrencilerin diyagramları karşılaştırılır.
  • Öğrencinin süreçteki performansı da değerlendirmeye alınabilir.

Neden Vee Diyagramı ?


Vee diyagramı öğrenen kişilerin derste edindikleri teorik bilgileri ve fikirleri laboratuvar çalışmaları yaparlarken çalışmalarına aktarmalarına olanak sağlayan etkili bir diyagram ve araç olarak kullanılmaktadır. V diyagramı sayesinde eskiden öğrenilen bilgiler üzerine yeni yorumlar getirilerek bilgi yapılandırırken, diyagramı oluşturan tüm elemanların birbirleriyle olan sürekli etkileşimi şematik olarak gösterilmektedir. V diyagramı ile kişiler yaptıkları ya da katıldıkları laboratuvar çalışmasından sonra gözlemledikleri olaylarla, ön bilgileri arasındaki ilişkileri aynı anda görebilirler. Böylece bilgiler daha düzenli bir şekilde zihinde oluşacağı için öğrenme işlemi de daha düzenli ve kalıcı olacaktır.

Kavram Haritaları

Kpss Kavram haritaları hem bir öğrenme tekniği, hem de bir ders materyali olarak kullanılabilir. Kpss Kavram haritası nedir? sorusuna verilebilecek çok fazla cevap vardır. Kavram haritaları aynı zamana bir ölçme aracıdır.

Kavram Haritası Nedir?

  • Ayrıntılı ve anlamsal düşünmeyi sağlar.
  • Sistematik bir sınıflama yapma imkanı sağlar.
  • Eğitimin her evresinde kullanılabilir. Kpss de çıkar.
  • Önceki bilgiler ile yeni öğrenilen kavramların bütünleşmesini sağlar.(Anlamlı Öğrenme için idealdir)
  • Dersin her evresinde farklı amaçlar için kullanılabilir.Dersin giriş aşamasında ön bilgi vermek için, dersin gelişim evresinde ise öğretim materyali olarak, dersin son aşamasında ise hem pekiştireç hemde değerlendirme için kullanılır.
  • Kavramların kazandırılmasını, anlamlı öğrenmeyi ve görsel hafıza yoluyla daha kolay öğrenilmesini sağlar.
  • Kavramlar arası ilişki kurmayı kolaylaştırır.
  • Kavram haritaları, öğrencilerin kavramları kazanıp kazanmadığını kontrol etmeyi kolaylaştırır.
  • Yanlış öğrenmelerin belirlenmesine ve düzeltilmesine yardım eder.
  • Daha çok dersin ilk aşamasında kullanılsa bile dersin bütün evrelerinde kolayca kullanılabilir.
  • Kavramları somut hale getirmek için kullanılmaz.
  • Kavram öğretiminde görsellik sağlayarak öğretim ilkelerinin açıklık ilkesini uygular.

Kavram Haritası Çeşitleri ve Örnekleri

Kavram haritaları türleri 4 adettir.

  • Örümcek Harita
  • Akış Çizgisi
  • Zincir Kavrama Haritası (Olaylar Zinciri)
  • Sınıflama Haritası

Örümcek Harita

Yukarıdaki resimdeki gibi örümcek şeklinde görünen kavram haritalarıdır. Kavram öğretiminde kavramın ana ve alt kısımları göstermek için kullanılır. Merkezde temel kavram ifadesi bulunur ve etrafında ise bu kavramın özelliği olan başka kavramlar bulunur.

Akış Çizgisi

Akış çizgisi şeklinde bilinen kavram haritaları en tepede bulunan bir kavramın alt dallarını belirtmek için kullanılır. En çok kullanılan kpss kavram haritası çeşitleridir.

Zincir Kavrama Haritası

Birbirinin arkasından gelen ve birbirini tetikleyen olayları anlatmak için kullanılan kavram haritalarıdır. Şema şeklinde, bütün olayları gösterir. Kavramların zihinde daha kalıcı hale gelmesini sağlar.

Sınıflama Haritası

kavram haritaları

Öğrenilen kavramları bir sistem ile sınıflamayı sağlar. Sınıflamalar genelden özele doğru gider. Kpss Sınıflama haritası bütünden genele doğru mantıklı sınıflamalar içerir.

Bütünleştirici Öğrenme Modeli (Yapılandırmacı)

Bundan önceki yazımızda Basamaklı Öğretim Modeli konusunu incelemiştik. Diğer öğrenme kuramlarından farklı bir bakış açısı ortaya atan kpss bütünleştirici öğrenme modeli bir fen bilimleri müfredat geliştirme ve öğretimi yaklaşımı olarak ortaya çıkmıştır.

Bu öğrenme modeli kişilerin önceki yaşantılarından ve ön bilgilerinden yararlanarak yeni karşılaştıkları şeylere anlam verebileceklerini savunmaktadır. Ausubel’e göre kişiler işitme, koku, görme ve dokunma gibi duyu organları vasıtasıyla aktif bir şekilde aldıları bilgiyi yapılandırırlar veya bütünleştirirler. Bilginin öğrenciler tarafından eşyalar ve objeler üzerine yapılan aksiyonlar sonucunda içeriden yapılandırıldığını, dışarıdan bir şeyin hazır olarak kazandırılamayacağını Piaget’de ifade etmektedir.

Bütünleştirici öğrenme modeli, her öğrencideki bilgi birikiminin gelişmesi özel olarak herkesin kendi şartları içinde değerlendirilmelidir.

  • Bütünleştirici öğrenme modelinin savunucularından olan Osborn ve Wittrock (1983) kişinin herhangi bir anda sahip olduğu bilgilerin yeni bilgiye veya uyaranlara cevap vermede çok önemli olduğunu vurgularken bu görüşe dayanmaktadırlar.
  • Kişiler kendine özgü olarak bilgiyi kendi içinde yapılandırır. Bu süreç bireyi aktif kılan bir süreçtir.

“Bilginin öğretmenin kafasından öğrencinin kafasına hiç bir değişikliğe uğramadan geçme şansı çok azdır”

Bodner (1990)
  • Başka bir anlatımla öğrencilerin okulda kazandıkları bilgiler onların okula gelmeden sahip oldukları ön bilgilere ve okulun ortamının onlara sağladıklarına bağlıdır.
  • Bütünleştirici öğrenme modeline göre, anlama yeteneğinin gelişmesi uygun öğrenme deneyimlerinin sağlanması ile olur.

Bütünleştirici Öğrenme Modeli Aşamaları

1. Birinci aşama

Bütünleştirici öğrenme modeli yaklaşımının bu kısmında öncelikle öğrencilerin dikkatini toplayabilmek için bir ders tanıtımı yapılır. Ayrıca, öğrencilerin önceki bilgileri içerisindeki yanlış fikirler ortaya çıkarılır. Bu aşama kazandırılmak istenen dersin yapılacağı zamandan birkaç hafta önce sınıf tartışması veya yazılı testler vasıtasıyla yapılmalıdır. Bu yolla öğretmen dersi sınıftaki öğrencilerin düzeyine göre hazırlama fırsatı elde etmiş olur.

2 . Odaklama aşaması

Öğretilmesi istenen dersle ilgili deneyimler, bu aşamada kişilere kazandırılır.Değişik öğretim stratejilerin kullanılabildiği bu bölümde öğretmenin rolü, öğrencileri güdüleyici yaklaşımlar kullanma ve sorduğu sorularla onları düşünmeye sevk etmektir.

3. Mücadele aşaması

Bütünleştirici öğrenme modeli bu aşamasında öğrencilerin düşüncelerini sorguladığı, karşılaştırdığı ve bu düşünceleri değiştirdiği aşamadır. Bu bölümde verilmek istenen kazanımlar öğretmen tarafından değişik yöntemler kullanılarak verilir. Bu, öğrencilerin başarı seviyesi de dikkate alınarak uygulanır.

4. Uygulama Aşaması

Bütünleştirici öğrenme modeli bu aşamasında yeni kazanılan kavram veya bilginin başka durumlara öğrenciler tarafından aktarılması kısmıdır. Bu, problem çözme, konu hakkında kompozisyon yazma, günlük hayattaki olaylarla bağlantı kurma gibi faaliyetlerden oluşabilir. Bu bölümde, kişilere dersin başı ile sonu arasında kendi bilgi yapılarında meydana gelen değişiklikleri gözden geçirme fırsatı verilerek öğretmen tarafından sonlandırılır. Bu bölümün en önemli özelliği yeni kavramların pekiştirilmesini sağlamasıdır.

Basamaklı Öğretim Modeli (Nunley)

Bir önceki kpss eğitim bilimleri öyt konumuzda “5e modeli” dersini anlatmıştık. Bu yazımızda ise kpss Basamaklı Öğretim Modeli konusunu işeyeceğiz. Yaklaşımın temeli öğrencinin bir durumdan çıkarım yaparak ulaştığı bilgi ile yeni bilgiler üretebilir duruma gelmesidir. Basamaklarda bulunan görevler her öğrencinin ilgi ve yeteneklerine göre farklılık göstermektedir.

Basamaklı Öğretim Modeli Basamakları

Basamaklı öğretim modelinde 3 basamak bulunmaktadır. Bu basamaklar A, B, ve C basamaklarıdır. En alt düzey C, en üst düzey basamak ise A basamağıdır. Kpss Basamaklı Öğretim Modelinde Nunley, Bloom‘dan etkilenmiştir.

Basamakların içindeki konu başlıklarını seçme hakkı vardır. Ancak basamaklar arası seçim hakkı yoktur.

Bir basamak tam olarak öğrenilmeden diğer basamağa geçilmez.

C basamağı

  • Bilgi ve kavrama basamağıdır.
  • Buradaki görevleri yapan ve konuyu öğrenen öğrenci bir üst basamağa geçer.
  • Teorik bilgiler verilir.
  • Bu basamaktaki konu başlıklarında öğrenciye seçim hakkı verilir.
  • Daha kolaydır, puansal getirisi daha azdır, süresi azdır.

B basamağı

  • Uygulama basamağıdır.
  • Pratik uygulamaların yapıldığı basamaktır.
  • Seçme hakkı vardır.

A basamağı

  • Analiz, sentez ve değerlendirme basamağıdır.
  • Sonucu tartışma, analiz etme, değerlendirme yapma, karar bildirme ve görüş ortaya atma gibi şeyler bu basamakta yapılır.
  • En zor basamaktır, puansal getirisi daha fazladır ve daha fazla süre verilir.

Basamaklı öğretim modeli bazı durumlarda 5 basamaklı olarak uygulanabilir. En alt basamağa “Hedef Belirleme”, en üst basamağa ise “Genel Değerlendirme” eklenebilir.

Bazı basamaklı öğretim sorularında bir örnek verip bu durum hangi basamakta gerçekleşir gibi sorular gelmektedir. Eğer basamak adlarını vermişse soru kolaylıkla yapılabilmektedir. Ancak 1-2-3-4-5 şeklinde şıklar varsa en alt basamak 1.basamak olarak alınmalıdır.

Basamaklı Öğretim Modeli Örnekleri

Aşağıdaki tabloda basamaklı eğitim modeli uygulama örneklerini bulabilirsiniz. Kpss de bazı durumlarda örnekli soru tipleri gelmektedir.

5E Modeli

5-E modeli ingilizce olarak Elaborete, Engage, Explore, Explain ve Evaluate kavramlarının kodlanması olduğu için 5-E olarak yazılır. 5-E modeli genel olarak yapılandırmacılık yaklaşımını temel alan bir modeldir. 5e modelinin aşamaları 5 tanedir. 5e modeli konu anlatımı kpss konusunu bu yazımızda işleyeceğiz. Bu öğrenme modeli konusunu açıklamaya çalışacağız.

5E Öğrenme Modeli Tablosu

Kpss öğretim ilke ve yöntemleri bu modelin aşamalarını sıralayacak ve açıklayacak olursak. 5e modelinin aşamaları isminden de belli olacağı gibi 5 tanedir. Bu aşamalar giriş, keşfetme, açıklama, derinleştirme ve değerlendirme aşamalarıdır.

DengeGirme Bölümü
Öğrencinin ön bilgilerine bu aşamada dikkat çekilir
DengeKeşfetme Bölümü
Öğrenciler hazırbulunuşluklarından yararlanarak yeni kavram hakkında araştırma ve gözlem yaparlar
DengesizlikAçıklama/Anlamlandırma Bölümü
Öğretmen yeni konuyla ilgili gerçek bilgileri anlatarak öğrencilere kazandırır.
Yeniden DengelemeDerinleştirme Bölümü
Öğrenciler kendi bilgileri ve gözlemleriyle öğretmenin anlattıklarını karıştırıp yeni üretilen bilgiyi farklı bir durumda kullanarak pekiştirirler.
Yeniden DengelemeDeğerlendirme Bölümü
Öğrenciler, öğretmen ışığında ulaştıkları bilgileri değerlendirirler.
5E Modeli Aşamaları Tablosu

5E Öğrenme Modeli Aşamaları

Giriş Aşaması

5e öğrenme modeli giriş kısmında;

  • Giriş bölümünde öğrencilerin ön bilgileri ele alınır.
  • İlgi ve merak uyandıran etkinliklere yer verilir.
  • Bu aşamada öğrenciler öğrenmeye motive edilir.
  • Giriş aşamasında öğrencilere neden sorusu sorulur ve burada amaç doğru cevap vermelerini sağlamak değil onların değişik fikirler ileri sürerek derse katılımlarını sağlamaktır.

5e modeli ilk aşamasında ön bilgiler incelenir, öğrencilerde merak duygusu uyandırılır, onlara problem hakkında ”neden” sorusu düşündürülür, öğrenciler öğrenmeye güdülenir ve öğrencilerin konuya ilgisi çekilir.

Keşfetme Aşaması

5e modeli keşfetme kısmında;

  • Keşfetme bölümü öğrencilerin en aktif olduğu kısımdır.
  • Bu aşamada öğrenciler işbirliği içinde birlikte çalışırlar.
  • Çalışmaları sonucunda kararlar ortaya çıkarırlar ve giriş bölümünde ortaya atılan probleme yönelik soru ve fikir üretirler.
  • Deney, planlama, denence oluşturma gibi etkinlikler bu aşamada yapılır.
  • Öğretmende öğrencilere rehberlik ederek ve sorular sorarak öğrencileri düşünmeye sevk eder.

5e modeli keşfetme aşamasında, öğrencilerle deney tarzı etkinlikler yaptırılır ve birlikte incelenir, onların kendi kararlarını kendileri vermesi sağlanır, bir problem durumuna soru ve fikir üretirler.

Açıklama Aşaması

  • 5e modeli açıklama kısmında öğrencilere ulaştıkları yargılar konusunda sorular sorulur.
  • Tartışmalar bu aşamada yapılır ve öğrenciler kendi keşfettikleri sonuçları açıklarlar.
  • Öğretmen de bu aşamada açıklamalarda bulunur.
  • 5E modelinin en öğretmen merkezli kısmıdır.
  • Öğretmen tarafından formal ve bilimsel açıklamalar yapılır.

5e modeli açıklama aşamasında, öğrencilere ulaştıkları bilgiler hakkında sorular yöneltilir, sınıfta tartışma ortamı oluşturulur, öğretmen daha fazla soru sorar ve yeni kavramlar araştırılır.

Derinleştirme Aşaması

  • 5e modeli derinleştirme aşamasında ulaşılan sonuçlar, bilgiler ve problem çözme yaklaşımları yeni durumlara uygulanıyor.
  • Bu aşamada yeni problem durumları ortaya atılır.
  • Yeni problem durumları çözülmeye çalışılır.

5e modeli 4.bölümü olan derinleştirme aşamasında, öğrencilerin kavramsal anlama becerileri geliştirilmeye çalışılır, öğrencilerin yeni tecrübeler ile derin bir boyutta anlama yeteneği arttırılır.

Değerlendirme Aşaması

  • 5e modeli değerlendirme aşamasında da öğrenciler yeni edindikleri bilgileri değerlendirerek bir sonuca ulaşırlar.
  • Özdeğerlendirme, portfolyo, rubik ve öğretmen gözlemi şeklinde değerlendirmeler yapılabilir.
  • Bu aşamada hem öğrenci hem de öğretmen kendini değerlendirme imkanı bulur.

5e modeli değerlendirme aşamasında, öz değerlendirme, öğretmen gözlemi, performans değerlendirme, portfolyo ve rubrik değerlendirmelerine yer verilir.

5E Modeli Uygulama Örneği

5e modeli uygulamasına bir örnek verecek olursak kurban ibadetinin anlamını sosyal dayanışma ve yardımlaşma açısından önemini vurgulamak için. Öğrencilere giriş bölümünde şu tarzda bir soru sorulabilir. Her bayramda Koç kesiyoruz onun yerine neden horoz kesmiyoruz? diye böyle bir soru sorulabilir.

Yapılandırmacı Öğrenme Yaklaşım

Kpss derslerinde önceki yazımızda “Beyin Temelli Öğrenme” konusunu incelemiştik. Yapılandırmacı yaklaşım insanların nasıl öğrendiğini anlamaya ve anlatmaya çalışır. Öğrenmeyi aktif ve yaşam boyu ilerleyen bir süreç olarak görür. Bireylerin fiziksel ve sosyal çevreleriyle bilginin öğrenci tarafından yeniden yapılandırması ile öğrenmenin gerçekleştiği görüşünü savunur. Öyt dersindeki önemli konulardan bir tanesidir. Yapılandırma öğrenme yaklaşımı konu anlatımı bu yazıda detayları ile mevcuttur. Kpss konu anlatımı yapılandırmacı öğrenme kuramı konusuna geçelim.

Yapılandırmacı Öğrenme Nedir?

  • Yapılandırmacı öğrenme kuramı öğrencilere bir takım temel bilgi ve becerilerin kazandırılması gerektiğini inkar etmez fakat eğitimde öğrencilerin daha çok düşünmesi, anlaması ve kendi öğrenmelerinden sorumlu olmalarını vurgular.
  • Yapılandırmacılık öğrencilerin bilgileri kendi kendilerine anlamlandırarak öğrenmelerini savunur.
  • Yapılandırmacı eğitimde öğrenme deneysel, sübjektif (öznel), bireysel ve sosyaldir.
  • Öğrendiğimiz pek çok şeyi önceki bilgilerimizden etkilenerek ve yapılandırarak oluşturduğumuzu savunur.
  • Kişisel farklılıkları göz önünde bulundurur.

Yapılandırmacı Yaklaşım İlkeleri

  • Yapılandırmacı yaklaşım ilkeleri, öğrendiğimiz şeyler çevremizden pasif bir şekilde edinilmez öğrenen kişinin kendisi tarafından zihninde aktif olarak yapılandırılır.
  • Bilginin temel işlevi, kişinin gerçekliği keşfetmesi değil kendi haricindeki dünyayı zihninde organize etmesidir.
  • Birey kendi öğrendiği şeyleri hem bireysel hem de çevrenin yoluyla yapılandırır.
  • Öğrenmede daha önceki bilgiler önemlidir çünkü yeni bilgiler onların vasıtasıyla yapılandırılır.
  • Öğretmeni bilge kişi yerine bilginin edinmesinde bir kılavuz olarak görür.

Yapılandırmacı Yaklaşımın Amaçları

Yapılandırmacı eğitim öğrenme sürecinde bilgiyi anlama, keşfetme, sorgulama, sonuçlarını ilişkilendirme, ilgi geliştirme, edinilen deneyimlerle bütünleştirme ve bilgiyi geçmiş yaşantıların üstüne inşa etme söz konusudur.

Böyle bir sürecin etkili bir şekilde gerçekleşebilmesi için öğrencileri çok yönlü düşünmeye yöneltecek anlamlı ve gerçekçi problemlerin öğrenme sürecinde yer alması öğrencilerinde etkileşimli işbirliğine dayanan paylaşım ve uygulamalarda bulunmaları gerekmektedir.

Öğrencileri konuya ilgi uyandıran problem durumlarıyla karşılaştırmak yapılandırmacı eğitim temel amacıdır.

Bilişsel Yapılandırmacılık (Piaget)

  • Bilişsel kargaşa yani karışıklık durumları bilgiyi öğrenme için birer uyaran niteliğindedir.
  • Yeni öğrenilecek bilgi kişinin ön bilgileri ile tutarlı ise özümsenir, yeni bir bilişsel denge oluşturulur.
  • Yeni öğrenilen şey kişinin önceki yaşantısıyla uyuşmazsa dengesizlik durumu ortaya çıkar ve kişi denge durumuna ulaşmak için bilgilerini yeniden yapılandırarak yeni bir bilişsel denge durumuna ulaşır.

Sosyal Yapılandırmacılık (Vygotsky)

  • Öğrenmenin sadece bireyin bilişsel yaşantıları ile ilgili değil, dil gelişimi ve sosyal çevre ile ilgisini kurar.
  • Bilgi kişinin kendisi tarafından yapılandırılır. (Piaget ile ortak)
  • Bilgiyi yapılandırmada kişinin sosyal çevresinin (Yakınsak Gelişim Alanı) bilgiyi yapılandırmada rolü çok önemlidir. (Piaget’ten farklı)

Radikal Yapılandırmacılık (Glasersfeld)

  • Kişi kendi gerçekliğini ihtiyaçları doğrultusunda yapılandırır.
  • Bir kişi öğrenirken bilgiyi başka yerlerden keşfetmediğini, bilginin kişi tarafından kendi içi dünyasında oluşturulduğunu savunur.
  • Kişi aktiftir, öğrenen kişiyi ihtiyaçları yönlendirir.

Yapılandırmacı Öğrenme Ortamları

  • Yapılandırmacı öğrenme kuramı ortamlarında, ortam basit tarzda değil karmaşık bir yapıda olmalıdır.
  • Bireylerin kavramlarla ilgili daha önceki anlamları karmaşık bir yapıda sunulmalıdır.
  • Gerçek dünya problemleri ortamda olmalıdır.
  • Yapılandırmacı yaklaşım öğrenmenin sosyal yanını da vurgular. Öğrenme işbirliği içinde olmalıdır.
  • Yapılandırmacı öğrenme kuramı içerikleri sadece bir kaynaktan değil tüm canlı ve cansız kaynakların kullanılmasını ister.
  • Öğrencilerin içeriği kendilerinin oluşturması da sağlanmalıdır.

Geleneksel Yöntem – Yapılandırmacılık Karşılaştırılması

Geleneksel YöntemYapılandırmacılık
Temel bilgi ve beceriler öğretilir.Temel kavramlar öğretilir.
Parçadan bütüne giden bir yol vardır.Bütün-parça-bütün kısımlar ile öğrenme gerçekleşir.
Hazırlanmış bir plan uygulanır, plandan çıkılmaz.Kişinin ihtiyaçlarına göre şekillenen bir öğrenme vardır.
Kişileri boş kutu olarak görür ve doldurur.Öğrenci boş kutu değildir, kendi kendilerine öğrenen kişilerdir.
Öğretmen her şeyi bilir.Öğretmen de kişilerle beraber öğrenen bir bireydir.
Soruların cevabı bir tanedir ve kesindir.Sorular ve problemler farklı yönlerden sonuçlanabilir.
Değerlendirme en son yapılır, süreçten bağımsızdır.Değerlendirme de sürece dahildir. Ne öğrenildiğine değil nasıl öğrenildiğine bakar.
Geleneksel – Yapılandırmacı Karşılaştırılması

Beyin Temelli Öğrenme Kpss (Hebb)

Önceki Öğretim Model ve Yaklalaşımları konumuzda Çoklu Zeka Kuramı dersini anlatmıştık. Bu günkü kpss öyt yazımız ise “Beyin Temelli Öğrenme” olacaktır. Beyin temelli öğrenme nedir sorusunu açıklayacağız. Kpss de bu konudan 1 soru gelebilmektedir.

Beyin temelli öğrenme nedir kısaca sorusunu sorabilirsiniz. Kpss öğretim yöntem ve teknikleri dersindeki önemli konulardan olan beyin temelli öğrenmenin savunucusu “Hebb“dir. Bu kuramın temel dayanağı insanın yeteneğinin doğuştan geldiği, insanın beynindeki sağ ve sol tarafları aynı anda çalıştırabildiğini, beynin paralel yani aynı anda çalışabilen bir işlemci olduğunu söylemiştir. İnsanın bilinçsiz bir şekilde öğrendiğini de ortaya atmıştır. Yani gizil öğrenme denilen olguya vurgu yapmıştır. Beyin temelli öğrenmenin ilkeleri başlığına bakarak devam edelim.

Beyin Temelli Öğrenme İlkeleri

  • Beyin paralel çalışır yani tatma ve duyma gibi birçok işlev aynı anda gerçekleşebilir.
  • Öğrenme insanın tüm fizyolojisi ile ilgilidir.
  • Anlam arayışı doğuştan gelir.
  • Duygular kalıp oluşturma yani öğrenme için etkilidir.
  • Beyin bir olgunun bütün halini ve parçalarını algılar ve işler.
  • Öğrenmede hem kişinin kendisi hem de çevresel algı önemlidir.
  • Öğrenme hem bilinçli hem de bilinçsiz süreçleri içerir.
  • İki tür hafıza vardır. Uzamsal bellek ve Mekanik bellek. Uzamsal bellek kodlamaların örgütlemelerin yer aldığı yerdir.
  • Bilgilerimizi uzamsal belleğe attığımızda daha iyi anlarız.
  • Her beyin benzersizdir.

Yani bu beyin temelli öğrenmenin ilkeleri anladığımız kadarıyla kpss konusu kuramının temel amacı öğrenme olgusunun en iyi nasıl olacağı, bunun koşullarının neler olduğuna dair beynin temellerini ve kurallarını açıklamaktır. Nedir kısaca anlatmaya çalıştık.

Öğrenme işinin temelinde sinir sistemi ve beyin organı vardır.

Bu kuram nöroloji ve bilişsel öğrenme kuramlarına ait bulguları birleştirerek yeni bir teori ortaya çıkarmıştır.

Nörobilim sinir siteminin ne şekilde çalıştığı ve sinir sistemi ile öğrenme arasındaki bağları inceleyen bilim dalıdır. Bu kuramda nörobilim ve bilişsel kuram Anahtar sözcüğümüzdür.

Akıl Yürütme Yoluyla Öğretme (Hebb)

Akıl yürütme yolu ile öğrenmenin kavramları olan tümevarım, tümdengelim ve özelden özele akıl yürütme yani analojidir.

Kpss Akıl yürütme yoluyla öğrenmeyi Hebb ortaya çıkarmıştır. Akıl yürütme yoluyla öğretme tekniği, en iyi ve en garanti öğrenme türüdür. Eğer hatasız bir öğrenme istiyorsanız bu akıl yürütmedir. İçgüdüsel bir öğrenme şeklidir.

Akıl yürütme yoluyla öğrenmede rastlantıya yer verilmez.

Beyin Temelli Öğrenme Etkinlikleri

Beyin temelli öğrenme eğitim çevreleri tarafından çokça tavsiye edilen bir yöntemdir. Öğrenme hem biyolojik hem de kimyasal olarak gerçekleşen bir olgudur. Şimdi beyin temelli öğrenme etkinlikleri örneklerine bakalım.

1. Renkler ile öğretme etkinliği

İnsan beyni görsel şeylere olumlu yanıt veriyor. Sanat ise öğrenmeye çok yardımcı olur. Öğrenciler renk, sesler ve duyguları ilişkilendirerek, etkili bir şekilde öğrenirler. Mesela, fen bilgisi dersi için sınıfta parlak renkli diyagramlar kullanmak çok işe yarayacaktır. Bu renkli şekiller beyinlerde kalıcı bağlantılar kurulmasına yardımcı olacaktır. Görsel olarak uyarıcı malzemeler kullanın!

2. Aktif öğrenme

Aktif öğrenme beyin için iyi bir partnerdir. Öğrencilerin zihinleri, aktif öğrenme sırasında kendileri gibi fiziksel olarak da meşgul olacaklardır. Aktif öğrenmenin en iyi olan tekniği ise rol oynamadır. Öğrencilere roller vererek onları olayın içene katabilirsiniz.

3. Yeni fikirler öğrenme için iyidir

Yenilik beyin için en iyi öğrenme şeklidir.Öğrencilerin okuduğunu kitabın bir bölümünü değiştirerek anlatmasını isteyebilirsiniz. Ders ile alakalı kendi şarkılarını yapmalarını isteyebilirsiniz.

Proje Tabanlı Öğrenme

Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımının Temel Öğeleri

Proje Tabanlı Öğrenme, öğrencilerin aktif çalışmasını isteyen, öğrencilerin kendi öğrenmelerini düzenleyebildiği, araç ve kaynak kullanımının çok fazla olduğu ve teknoloji kullanımının üst düzey olduğu bir öğrenme modelidir. Önceki yazımızda kpss işbirliğine dayalı öğrenmeyi anlatmıştık. Kpss öyt proje tabanlı öğrenme bu yazımızda akılda kalıcı bir şekilde anlatılacaktır.

Kpss öyt Proje tabanlı öğrenme

İçerik: Projenin içeriği gerçek yaşamın içinde gibi sunulur ve öğrenciler sunulan problemi çözmek için birlikte çalışır. İçerik hakkında derinlemesine bir çalışma yapılır ve konunun bütünlüğü önemlidir.

Etkinlikler: Öğrenciler, merak ettikleri soruları bulmak ve bu sorulara cevaplar aramak için çalışmalar yaparlar. Sorular ve problemler karşısında sorgulama yaparlar. Etkinlikler ve problemler gerçek yaşamdan seçilmelidir.

Süreç: Öğrencilerin hem işbirliği içinde hem de kendi bireysel çalışmaları desteklenmelidir. Proje sürecinde teknolojik araçlar kullanılmalı ve öğrenciler bunun için öğretmen tarafından teşvik edilmelidir.

Sonuç: Öğrencilerin problem çözme ve üst düzey düşünme becerilerinin gelişmesi için çaba sarf edilmelidir. Öğrenciler, sürecin sonunda ortaya çıkardığı ürünleri kendileri değerlendirirler. Kpss Öyt proje tabanlı öğrenme temel öğeler bu kadar.

Proje Tabanlı Öğrenme Öğretmenin Rolü

  • Öğretmenler, öğrencileri yaratıcı ve ilginç projeler geliştirmeleri için teşvik etmelidir.
  • Öğrencilerin yaşam boyu öğrenme biçimini benimsemesi için rol model olmalıdır.
  • Süreç boyunca öğrencileri denetlemeli ve ciddi çalışmalarını sağlamalıdır.

Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımında Öğrencinin Rolü

Proje süresince, öğretmen ve öğrencilerin rolü farklıdır. Öğrencilere proje süreci tam olarak öğretilir ve onlardan güzel bir şekilde uygulamaları beklenir.

Öğrenciler kendi öğrenimlerini toplu ya da bireysel kararlar vererek yönetirler.

Proje konularına ve bu konular hakkında hangi süreçlerin olacağına sınıfın tamamı karar verir.

Kpss Öyt Proje Tabanlı Öğrenme Avantajları

  • Öğrencilerin öğrenme isteklerini artırır ve öğrenme becerilerini geliştirir.
  • Yaşam boyu öğrenme sitilini sağlar.
  • Öğrencilerin grupla çalışma ve bilgi aktarımı becerilerini geliştirir.
  • Çoklu zeka kuramına uygundur. Zeka türleri farklı farklı kullanılır (kinestetik zeka, uzamsal, mantık, dil vb.)
  • Öğrencilerin yetenekleri ve performansları açısından aile ve öğretmene mantıklı bilgiler verir.
  • Öğrencilerin problem çözme becerileri ve sorgulama yetenekleri gelişir.
  • Diğer alanlarda kazandıkları bilgi ve becerilerini uygulama fırsatı bulurlar.
  • Öğrencilere çok yönlü beceriler kazandırır.

Proje Tabanlı Öğrenmenin Dezavantajları Kpss

  • Proje tabanlı öğrenmenin en büyük dezavantajı öğretmenin iş yükünü arttırmasıdır.
  • Öğrenme ve süreç için ayrılan zaman çok fazladır.
  • Araştırma ve projenin sınırları çok iyi çizilmezse konu dağılabilir

Proje Tabanlı Öğrenme Değerlendirme

Kpss Öyt Proje tabanlı öğrenmenin değerlendirme aşamasında, sadece sonuç odaklı ortaya çıkan ürünün değerlendirilmesi değil ürün oluşturulurken geçen süreç de değerlendirilmeye tabidir. Değerlendirme aşamasında ürün ve süreç beraber değerlendirilirler.

İşbirliğine Dayalı Öğrenme

Önceki konumuzda Etkin (Aktif) Öğrenme Modeli’ni incelemiştik. Şimdiki yazımızda ise kpss öyt dersi konularından İşbirliğine Dayalı Öğrenme (Kubaşık, İşbirlikli) Modelini anlatacağız.

İşbirlikli veya işbirliğine dayalı öğrenme burada da anlattığı gibi kelime anlamı beraber öğrenme durumudur.

Bu teknik John Dewey’in, bütün öğrencilerin her türlü sorumluluğu sırayla üstlenebildiği demokratik bir eğitim ortamı olmasına yönelik çalışmalarına dayalıdır. Böyle bir eğitim ortamında büyüyen ve gelişen çocuklar, demokratik bir toplumun da temellerini atarlar.

Bu tekniğe göre, kişiler 4 ya da 6 kişilik gruplara ayrılırlar.

Öğrencileri gruplara ayırırken, öğrenci profillerine göre (başarı, cinsiyet, derse ilgi gibi) karışık bir yapıda olan grupların olmasına dikkat edilmelidir.

Etkinlikler tamamlandıktan sonra öğrencilerin aldıkları bireysel puanların ortalaması alınarak grup puanı çıkarılır ve grup puanı, öğrencilerin her birinin puanı olarak kabul edilir. Bu sayede olumlu bir grup bağlılığı da oluşur. Bu durumda, puanı yüksek olan kişiler, puanı düşük olan kişileri çalışmaya itecek ve ortalamayı düşürmemelerini sağlayacaklardır.

İşbirliğine dayalı (Kubaşık) öğrenme esas amaç öğrencilerin işbirliği, sorumluluk, paylaşma gibi) duyuşsal özelliklerini geliştirmeyi sağlamaktır. Grupların birbirleri ile yarışmaları istenmez, ama gruplar arasında doğal olarak bir rekabet oluşabilir.

İşbirlikli Öğrenmenin İlkeleri

  • Grup karışık özellikteki kişilerden oluşmalıdır. Bu sayede gruptaki kişiler birbirlerinden öğrenirler.
  • Anı gruptaki kişiler arasında yarış yoktur. Yarış ve rekabet ortamı gruplar arasında da istenmez sadece kendiliğinden bir rekabet ortamı oluşabilir.
  • Başarı ve başarısızlık tüm grup üyeleri tarafından paylaşılır. Yani eşit sorumluluk vardır.
  • Öğretmen bu modelde bir rehber konumunda bulunur.
  • Paylaşılmış bir liderlik vardır.
  • Öğrencilere toplumsal alandaki değerlerin kazandırılmasında etkili bir tekniktir.
  • Kubaşık öğrenmede her kişi birbirinin öğrenmesinden sorumludur.
  • Gruptaki en pasif kişiler bile gruba bir şeyler katabilir, grubun başarısına katkı sağlayabilir.
  • 2 – 6 kişilik öğrenme grupları bu teknik için ideal sayılardır.
  • Bu tekniğin ne önemli amacı öğrencilere toplumsal beceriler kazandırılmaya çalışılmasıdır.

İşbirliğine Dayalı Öğrenmenin Koşulları

İşbirliğine Dayalı Öğrenme ve Olumlu Bir Bağlılığın Gelişmesi

Bu teknikte öğrenciler, grubun başarısını kendi başarısı, kendi başarını da grubun başarısı olarak algılayabilmelidir. Kubaşık öğrenmenin en önemli kavramı bu maddedir.

Öğrencilerin Yüz Yüze Etkileşimi

İşbirliğine dayalı öğrenme kpss sınavında en önemli konulardan olan işbirlikli öğrenmeninen önemli bir maddeside yüz yüze etkileşimdir. Öğrencilerin başarı için birbirlerinin çalışmalarına yardım etmesi, birbirlerini istekli hale getirmeleri yani güdülemeleri, birbirlerine yardım etmeleri gibi benzer biçimde aktiviteleri kapsamaktadır.

Öğrencilerin Kendi Sorumlulukları ve Kişilerin Değerlendirilebilmesi

Gruptaki kişiler kendi öz yetenekleri ve becerebilme kapasitelerine göre gruba katkı sağlamalılardır. Bu algı öğrencilerde sorumluluk bilincini de güçlendirir.

Grupların Değerlendirilmesi

İşbirliğine dayalı öğrenme de gruptaki kişilerin kendilerini sürekli değerlendirebilmesine imkan sağlayacak imkanın verilmesidir.

Toplumsal Yetenekler

Gruptaki kişilerin birbirini tanımaları ve birbirlerine koşulsuz güvenmeleri, birbirlerinden çekinmeden konuşmaya geçebilmeleri, birbirlerini kabul etmeleri ve grup arkadaşı olarak görebilmeleri, aralarında problem çıkarsa yapıcı bir şekilde bunları çözeme kavuşturulabilmeleri açısından sosyal beceriler önemli bir yer tutmaktadır.

Eşit Başarı Durumu

Gruptaki her kişiye becerisi ölçüsünde yapabileceği görevler verilmesi, gruba yeteneği ölçüsünde katkı sağlaması ve gruba katkı sağlamasıdır.

İşbirliğine Dayalı Öğrenme Özellikleri

  • Kişiler grup içinde isteklidir ve öğrenciler dikkatlidir.
  • Grubun başarılı ve başarısız olma durumu tüm kişiler tarafından paylaşılır.
  • Duygu ve psikososyal yönlerden gelişimi sağlar.
  • Bu teknik öğrencilere işbirliğinin yanı sıra sorumluluk duygusu da kazandırmayı amaçlar.
  • Başarısı düşük olan ve öğrenmesi yavaş olan kişiler de sürece katkı sağlar.
  • Grup içinde bir görev dağılımı vardır.
  • Ortak hareket etmenin yani işbirliğinin yanısıra bireysel çaba da vardır.
  • Kişilerin birbirinden öğrenme süreci çalışır.
  • Bencillik yerine biz olma duygusu vardır.
  • Süreç sonundaki değerlendirmelerde hem kişisel hem de genel grup başarısının değerlendirilmesi yapılır.

İşbirliğine Dayalı Öğrenme Türleri

1-) Öğrenci Takımları Başarı Bölümleri Tekniği

Gruptaki kişiler birlikte çalışıp, birlikte bir şeyler yaparken öğrenir. Grup üyeleri bireysel olarak değerlendirilir. Aritmetik ortalama, grup ortalaması notu alınır.

2-) Ayrılıp Birleştirme Tekniği (Jiqsaw)

En çok kullanılan ve en güçlü tekniktir.

  1. Ders veya konu kısımlara bölünür, her bölüm bir öğrenciye verilir.
  2. Her gruptan aynı bölümü alan öğrenciler bir araya gelerek uzman grupları oluşturur. Uzman gruplar konuyu derin bir şekilde inceler ve öğrenirler.
  3. Konu bölümleri hakkında uzman olan öğrenciler kendi gruplarına geri dönerler ve grup arkadaşlarının öğrenmesinden sorumlu olurlar.
  4. Kişiler sadece kendi bölümlerinden değil tüm bölümlerden sınav olurlar.
  5. Öğrenciler değerlendirilirken grupların başarısı da değerlendirilir.

3’üncü adımdan sonra tekrar uzman kişiler bir araya gelip sonra tekrar gruplarına dönerlerse o zaman tekniğin adı “Jigsaw 2” olur.

3-) Takım Destekli Bireyselleştirme

Her öğrencinin bir eşi vardır.Eşler birbirinin öğrenmesinden sorumlu tutulurlar.

  • Gruplar karmaşık bir yapıda yani heterojendir.
  • Her kişi kendi seçtiği bir arkadaşıyla çalışabilir. Eşleşen öğrenciler o gün ne yapıldıysa çalışmalar, ödevler ya da test kağıtlarını değerlendirir.
  • Öğretmen süreçte rehber konumunda işleyişi kontrol eder. Akran öğretimi olması için daha çok matematik öğretiminde kullanılır.
  • Her hafta durum değerlendirmesi yapılır.

4-) Takım, Oyun, Turnuva

Dersi işleyen öğretmenin bir iki ders işledikten sonra önceden gruplara ayrılmış (işbirlikli öğrenme tekniği için oluşturulmuş gruplar) kişilere, öğretmenin işlediği dersle ilgili çalışma kağıtlarının verilmesi ve öğrencilerin kendi kubaşık öğrenme gruplarında bu çalışmalar hakkında tekrar yapmalarını sağlayan, böylece derslerle ilgili öğrenmelerini pekiştirdikleri bir yöntemdir.

5-) Karşılıklı Sorgulama Tekniği

Bu teknikte kullanılan soruları öğrenciler kendileri hazırlar.

Öğretmen konuyu anlattıktan sonra sınıfı karışık gruplara ayırır. Her kubaşık grup konuyla ilgili açık uçlu sorular hazırlar, bu soruların sayısı öğretmen tarafından sınırlandırılabilir. Soruları birbirlerine sorarlar ve cevap verirler. Öğretmen soru hazırlama sürecinde öğrencilere yardımcı olabilir.Son aşamada ise verilen cevaplar tüm sınıfla beraber tartışılır.

6-) Düşün, Eşleş, Paylaş

Bir ders ya da konu hakkında, öğrenciler önce bireysel olarak çalışırlar ve konu herkes tarafından ayrıntılarıyla incelenir. Daha sonra kişiler birbirleriyle eşleşerek konuyu inceler. Son olarak öğrencilerin ulaştığı sonuçlar sınıfa sunulur ve sınıfça paylaşılır.

7-) Birlikte Öğrenme

Birbirlerine benzeyen kişilerden oluşan homojen grup var.

Öğrenciler aynı becerilerde olabilir ama cinsiyet ve başarı farklı da olabilir.

  • Yöntemin amacı, öğrencilerin yetenekli – güçlü oldukları tarafları tespit edip geliştirmektir.
  • Gruptaki herkes aynı puanı alır.